Uşak Anadolu Öğretmen Lisesi

ALAN SEÇİMİNİN YAŞAMIMIZA ETKİSİ

Meslek, bir kimsenin geçimini sağlamak için yaptığı sürekli iş olarak tanımlanır. Herkesin geçimini sağlamak için yapabileceği düzenli ve sürekli bir işinin olması zorunlu bir gelişim görevidir. Meslek seçimi ise insanın yaşamında karar verebileceği en önemli kararlardan biridir. Çünkü ben şu mesleği seçiyorum derken, ya da hayır ben şu mesleği değil, şu mesleği seçiyorum derken aslında o meslekle birlikte o mesleğin getirdiği yaşam şeklini de seçmiş oluyorsunuz.

Meslek seçiminizle birlikte hayatınızın yönü değişmektedir. Örneğin gelir düzeyi, yaşanılacak olan çevre, toplumsal ilişkiler, eş seçimi, çalışma koşulları, prestij, statü vb… Bu karardan geri dönmek bazen çok yorucu ve zaman alıcı olabilir, hatta bazen imkansız olabilir. Böyle bir duruma düşmemek için meslek seçiminin öncesinde kişinin kendisini tanıması gerekmektedir.   

Bir meslekte mutlu olabilmenin en önemli faktörü, ilgi ve yeteneklerin, mesleğin gerektirdiği ilgi ve yeteneklerle çakışıyor olmasıdır. Bu yüzden seçilecek olan mesleğin gerektirdiği ilgi ve yeteneklerin neler olduğu araştırılmalı, kişinin söz konusu yeteneklerin ve ilgilerin ne kadarına sahip olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Konuyu bir örnekle açıklayalım: Doktor olabilmek için akademik yeteneğe (sözel,sayısal, şekil) ihtiyaç vardır. Ancak diş doktoru olabilmek için hem akademik yeteneğe hem de el becerisine (manipülatif yeteneğe ) ihtiyaç vardır. Eğer akademik yeteneği çok iyi, ancak el becerisi çok kötü olan birinin diş doktoru olması kuşkusuz o mesleğin gereklerini gerektiği gibi yapamamasına neden olacaktır. Keza sayıları seven, sayısal düşünmekten zevk alan bir kişinin, edebiyat bölümünde okuması da yanlış bir seçim olacaktır.

Meslek seçiminde 9. sınıfın özel bir önemi vardır. Bu yıllarda yapılan bir seçimin yaşamın ilerideki yıllarını derinden etkileyeceği unutulmamalıdır. Bugün verilecek doğru karar, ileride mutlu bir yaşam sürdürmeyi sağlarken, bugün verilecek yanlış karar, ileride hep arayış içerisinde olan, enerjisini hep bu yöne çevirmiş, ya da bu mücadeleyi veremeyecek kadar yorulmuş, bezmiş insanlar yaratacaktır.

Lise çağı bir anlamda mesleki tercihlerin kesinleşmesi ve  eylem dönüştürülmesi için bir hazırlık ve araştırma dönemi olarak nitelendirilmiştir. Lise çağında birey hem kendi yeteneklerini, ilgilerini, kişilik özelliklerini ve beden özelliklerini tanıyacak, hem de tanıdığı ve farkına vardığı özelliklerine uygun bir alanı ve mesleği belirleyecektir.

Sizin için önemli olan yönelmeyi düşündüğünüz mesleğe en uygun alan belirlemektir. Yeni ÖSS sisteminde  her aday mezun olduğu alanla ilgili yüksek öğretim programlarını tercih ettiğinde avantajlı durumdadır. 10. sınıfta alanlardan birine yönelirken;

• - Lise sonrası hedeflerime uygun mu?
• - Benim meslek alanıma uygun mu?
• - Seçeceğim alanda başarılı olabilecek miyim?

 

Yukarıdaki belirtilen soruların yanıtlarından eminseniz uygun alanı bulmuşsunuz demektir. Seçtiğiniz alanla ilgili kararların ne kadar önemli olduğunu ÖSS sınavına girerken daha çok hissedeceksiniz. Eğer bir mesleğe karar vermişseniz uygun alanı bulmak hiç de zor değildir. Ancak bir meslek seçimi yapmamışsanız ya da kararsızsanız seçeceğiniz alan, yaşamınızla, yetenek ve ilgilerinizle, başarı durumunuzla çelişmemelidir. Bir meslek alanı belirleyebilmişseniz de alan seçiminde yanılmazsınız. Ancak kendiniz hakkında gerçekçi bilgileriniz ve gelecekle ilgili ciddi planlarınız yoksa seçeceğiniz alan ileride pişman olmanıza neden olabilir.

       10. sınıfta  öğrencinin bir alana yönelmesi salt başarı durumuyla ilgili olmadığı, aslında onun meslek seçimi ile ilgili olduğunu anlamak gerekir. Bazılarımızın yorumladığı gibi ” çalışkanların sayısala, tembellerin Türkçe-matematik alanına” yöneldiği biçimde olmaması gerekir. Başkalarının inançları ve ön yargıları değil  kendinizin ilgi ve yeteneklerinize ve mesleki olgunluk düzeyinize uygun olması gerekmektedir. Bir alana yönelmede ölçüt öğrencinin kendisi olmalıdır. Anne ve baba için önemli olan, toplumca “kariyeri yüksek” olduğu belirtilen  bir meslekten çok; kendinizi gerçekleştirebileceğiniz, mutlu ve başarılı olabileceğiniz bir mesleğinizin olması önemlidir.

       Mesleğin seçilmesi sorumluluğu size aittir. Bu sorumluluğu başkaları üzerine almamalıdır. Başkalarından yardım alınabilir; rehber öğretmenin, öğretmenlerin, anne ve babanızın görüşleri de önemlidir. Ancak seçimin olumlu ve olumsuz sonuçlarından en fazla kendinizin etkileneceğini unutmamak gerekir.

       Tüm bu bilgilerden sonra okulumuzdaki rast gele seçilen TM sınıflarında yapılan ankette öğrencilere TM bölümünü seçme nedenleri sorulduğunda; verdikleri cevaptan bu bölümü bilinçli seçtikleri, seçim yaparken çoğunlukla ileride seçecekleri meslekleri göz önünde bulundurdukları ve ilgi ve yeteneklerine göre seçim yaptıkları ortaya çıkmıştır.

       Bu bölümle ilgili en çok karşılaştıkları problemlerin en başında, TM bölümünü seçen öğrencilere genel kanının  “tembel öğrenciler bu bölümü seçer” imajı olmasının verdiği rahatsızlık olarak belirtmişlerdir.

BİR MESLEK HAKKINDA NELER BİLİNMELİ

Meslek Mensuplarının Yaptığı Başlıca Faaliyetler:

Bir gün, hafta veya ayda yapılan tipik iş nedir? Bu işte çalışan insanların yapmak zorunda olduğu ne gibi faaliyetler vardır?Birimci derecede insanlarla  mı yoksa objelerle mi meşgul olunmaktadır?İşin hoş ve hoş olmayan, hafif ve ağır olan yanları 89-456+, çalışanların başlıca yüklenmek zorunda oldukları sorumluluklar nelerdir?Ne çeşit alet,araç ve gereç kullanılmaktadır? Seyahat etmek gereklimidir?

Çalışma Ortamı:

İş nasıl bir ortamda yürütülmektedir? İş açık alanda mı yoksa kapalı alanda mı yürütülmektedir?Mesleğe özgü hastalıklar var mıdır?Başka insanlarla mı yoksa yalnız mı çalışılmaktadır?

Çalışma Koşulları:

Günlük çalışma süresi ne kadardır?Gece, hafta sonu, nöbetleri var mıdır?Yıllık izin ne kadardır?Kaç yaşın da emekli olunur?

Çalışanlar da Aranan Nitelikler:

Yaş:İşe girebilmek için en küçük ve en büyük yaş sınırı nedir?

Boy ve Ağırlık: Boy ve ağırlık sınırı var mıdır?

Yetenekler: Bu mesleği icra edebilmek için hangi yeteneklere ne düzeyde ihtiyaç vardır?

Mesleğe Hazırlanma:

Mesleğe girebilmek için gerekli olan kaçınılmaz ve istenen hazırlık düzeyi nedir?Mesleğe hazırlayan okullar hangileridir? Bu okullara nasıl girilir, eğitim süresi ne kadardır?

İlk İşe Giriş:

İlk işe giriş nasıl olmaktadır?Kişinin kendi işini kurması gerekiyorsa en az ne kadar sermaye gerekir?

 

Meslekte İlerleme:

İlerleme olanağı var mıdır?

Kazanç:

Aylık kazanç ne kadardır?Kazanç sabit ve sürekli midir? Türkiye’nin çeşitli bölgeleri arasın da kazanç farkı var mıdır?

İş Bulma Olanağı ve Mesleğin Geleceği:

Meslekte çalışanların miktarı ve meslek mensuplarına ülkemizde ve dünyada duyulan ihtiyaç nedir? Meslek ülkenin her yerin de icra edilebilir mi?

Meslek Mensuplarının Bağlı Olduğu Oda ve Sendikalar:

Mesleğe girmeyi veya meslek üyelerinin faaliyetlerini denetleyen oda ve dernekler var mıdır? Varsa  giriş koşulları nelerdir? 

      

 

                                                                                         Okul Rehberlik Servisi